Tăng ca theo luật quy định rõ thời gian làm thêm, mức tiền lương phải trả và giới hạn số giờ người lao động có thể làm thêm trong ngày, tháng, năm. Nắm rõ những quy định này giúp người lao động biết số tiền mình được nhận, thời gian tăng ca tối đa và cách xử lý khi doanh nghiệp tính thiếu tiền làm thêm.
Tăng ca theo luật là gì?
Tăng ca theo luật là thời gian người lao động làm việc ngoài thời giờ làm việc bình thường được quy định trong hợp đồng lao động, nội quy hoặc lịch làm việc của doanh nghiệp. Đây là thời gian làm thêm giờ và phải được tính tiền riêng theo mức lương tương ứng với ngày làm việc, ngày nghỉ, ngày lễ hoặc thời điểm làm việc ban đêm.
Không phải cứ ở lại công ty sau giờ làm là mặc nhiên được tính tăng ca. Thời gian làm thêm cần được doanh nghiệp bố trí, xác nhận hoặc ghi nhận theo quy định để có căn cứ tính tiền lương. Vì vậy, người lao động nên theo dõi bảng chấm công, lịch phân ca và số giờ thực tế đã làm để đối chiếu với bảng lương cuối tháng.
| Nội dung | Quy định chính về tăng ca theo luật |
| Làm thêm ngày thường | Ít nhất 150% tiền lương theo giờ |
| Làm thêm ngày nghỉ hằng tuần | Ít nhất 200% tiền lương theo giờ |
| Làm thêm ngày lễ, Tết | Ít nhất 300% tiền lương theo giờ |
| Làm việc vào ban đêm | Được trả thêm ít nhất 30% tiền lương theo giờ |
| Làm thêm vào ban đêm | Được hưởng thêm tiền theo quy định về làm thêm ban đêm |
Người lao động được tăng ca bao nhiêu giờ?
Thời gian cho phép tăng ca theo Bộ luật Lao động 2019 không được kéo dài tùy ý mà phải nằm trong giới hạn pháp luật cho phép. Quy định này nhằm kiểm soát tổng thời gian làm việc và bảo đảm người lao động vẫn có thời gian nghỉ ngơi cần thiết.
Trong ngày làm việc bình thường, số giờ tăng ca theo luật về nguyên tắc không vượt quá 50% số giờ làm việc bình thường trong một ngày. Nếu doanh nghiệp tổ chức thời giờ làm việc theo tuần, tổng số giờ làm việc bình thường và làm thêm cũng có giới hạn nhất định.
| Thời gian | Giới hạn thời gian tăng ca |
| Làm thêm trong ngày | Không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong một ngày |
| Làm việc theo tuần | Tổng thời gian làm việc bình thường và làm thêm không quá 12 giờ/ngày |
| Làm thêm trong tháng | Không quá 40 giờ/tháng trong trường hợp thông thường |
| Làm thêm trong năm | Không quá 200 giờ/năm trong trường hợp thông thường |
| Trường hợp đặc biệt | Một số ngành, nghề có thể làm thêm đến 300 giờ/năm theo điều kiện luật định |
Không phải doanh nghiệp nào cũng áp dụng cùng một lịch tăng ca. Nhà máy sản xuất có thể bố trí tăng ca theo đơn hàng, doanh nghiệp dịch vụ có thể tăng ca theo thời điểm phát sinh công việc, trong khi một số ngành phải duy trì hoạt động liên tục. Vì vậy, người lao động nên hỏi rõ số giờ tăng ca dự kiến trước khi nhận việc.
Tính tiền tăng ca theo luật như thế nào?
Tiền tăng ca theo luật được tính dựa trên tiền lương thực nhận của công nhân theo giờ thực trả của công việc đang làm và hệ số tương ứng với thời điểm làm thêm. Ngày làm việc bình thường có mức tối thiểu 150%, ngày nghỉ hằng tuần là 200% và ngày lễ, Tết là 300%.
Ví dụ, một người có tiền lương theo giờ là 30.000 đồng. Nếu làm thêm 2 giờ vào ngày bình thường thì tiền tăng ca tối thiểu là 30.000 × 150% × 2, tương đương 90.000 đồng.
Nếu cũng mức lương 30.000 đồng/giờ nhưng làm thêm 2 giờ vào ngày nghỉ hằng tuần thì tiền tăng ca theo luật tối thiểu là 120.000 đồng. Nếu làm thêm 2 giờ vào ngày lễ, Tết thì phần tiền làm thêm tối thiểu là 180.000 đồng.
| Thời điểm tăng ca | Hệ số tối thiểu | Ví dụ với 30.000 đồng/giờ |
| Ngày thường | 150% | 45.000 đồng/giờ |
| Ngày nghỉ hằng tuần | 200% | 60.000 đồng/giờ |
| Ngày lễ, Tết | 300% | 90.000 đồng/giờ |
Mức trên là tiền tăng ca theo luật theo hệ số tối thiểu. Khi tính thu nhập thực tế còn phải xem cách doanh nghiệp xác định tiền lương theo giờ, số giờ làm thêm và các khoản khác được hưởng.
Quy định về tiền tăng ca vào ngày nghỉ, lễ Tết
Làm thêm vào ngày nghỉ hằng tuần hoặc ngày lễ, Tết có mức trả cao hơn ngày làm việc bình thường. Đây là khoản người lao động cần kiểm tra kỹ, đặc biệt với những công việc thường xuyên làm việc theo ca hoặc phải đi làm vào cuối tuần.
Làm thêm vào ngày nghỉ hằng tuần được trả ít nhất 200% tiền lương tăng ca theo luật. Nếu làm thêm vào ngày lễ, Tết hoặc ngày nghỉ có hưởng lương, mức trả tối thiểu là 300%, chưa kể tiền lương ngày lễ, Tết đối với người lao động hưởng lương ngày.
| Trường hợp | Mức trả tối thiểu |
| Tăng ca ngày thường | 150% |
| Tăng ca ngày nghỉ hằng tuần | 200% |
| Tăng ca ngày lễ, Tết | 300% |
| Làm việc ban đêm | Thêm ít nhất 30% |
| Làm thêm vào ban đêm | Có thêm khoản tiền theo quy định |
Ví dụ, nếu doanh nghiệp thường xuyên yêu cầu công nhân làm thêm vào Chủ nhật thì số tiền tăng ca của ngày này không áp dụng mức 150% như ngày thường. Người lao động nên kiểm tra riêng số giờ làm thêm vào ngày nghỉ để tránh nhầm khi đối chiếu bảng lương.
Cách tính lương tăng ca ban đêm
Tăng ca ban đêm có cách tính khác với tăng ca vào ban ngày vì người lao động được hưởng thêm tiền do làm việc trong khung giờ ban đêm. Khoản tiền này được tính bên cạnh tiền lương cơ bản công nhân làm thêm theo thời điểm tương ứng.
Người lao động làm việc vào ban đêm được trả thêm ít nhất 30% tiền lương theo giờ của công việc bình thường. Nếu vừa làm thêm giờ vừa làm vào ban đêm, người lao động còn được hưởng khoản tiền trả thêm theo quy định đối với thời gian làm thêm vào ban đêm.
| Trường hợp | Khoản tiền cần kiểm tra |
| Làm ca đêm trong giờ bình thường | Tiền lương theo giờ + ít nhất 30% |
| Tăng ca ban ngày | Tiền lương theo giờ × hệ số tăng ca |
| Tăng ca vào ban đêm | Tiền lương làm thêm + khoản trả thêm do làm ban đêm |
| Tăng ca vào đêm ngày nghỉ | Tính theo mức tăng ca của ngày nghỉ và các khoản làm việc ban đêm |
Do đó, nếu một công nhân làm ca từ tối đến sáng và có thêm giờ ngoài lịch làm việc thì không nên chỉ nhìn vào mức lương cơ bản để tính thu nhập. Số ca đêm và số giờ tăng ca thực tế có thể làm tổng tiền nhận trong tháng thay đổi đáng kể.
Doanh nghiệp có được bắt buộc tăng ca không?
Trong trường hợp thông thường, doanh nghiệp muốn tổ chức làm thêm giờ phải có sự đồng ý của người lao động. Việc tăng ca cũng phải bảo đảm giới hạn thời gian làm thêm và các điều kiện liên quan đến thời gian nghỉ theo quy định Nghị định 145/2020/NĐ-CP.
Sự đồng ý của người lao động không có nghĩa doanh nghiệp có thể yêu cầu tăng ca không giới hạn. Ngay cả khi người lao động đồng ý làm thêm nhiều giờ, doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ giới hạn làm thêm – tăng ca áp dụng cho từng trường hợp.
| Nội dung | Người lao động cần lưu ý |
| Yêu cầu tăng ca | Thông thường phải có sự đồng ý của người lao động |
| Số giờ tăng ca | Không được vượt giới hạn pháp luật |
| Tiền tăng ca | Phải trả theo mức tối thiểu tương ứng |
| Tăng ca ban đêm | Có thêm khoản tiền theo quy định |
| Trường hợp đặc biệt | Có quy định riêng theo từng tình huống |
Người lao động có được từ chối tăng ca?
Người lao động có quyền không đồng ý làm thêm giờ trong các trường hợp thông thường nếu doanh nghiệp đề nghị tăng ca nhưng chưa có sự đồng ý của người lao động. Tuy nhiên, quy định về tiền tăng ca theo luật sẽ có một số trường hợp đặc biệt mà doanh nghiệp có thể yêu cầu người lao động làm thêm theo điều kiện luật định.
Vì vậy, nếu thường xuyên được yêu cầu ở lại làm thêm, người lao động nên xem lại hợp đồng lao động, nội quy và cách doanh nghiệp thông báo lịch tăng ca. Nếu có thắc mắc về số giờ hoặc tiền lương, nên trao đổi với bộ phận nhân sự trước khi ký xác nhận bảng công.
Không được trả tiền tăng ca theo luật phải làm gì?
Nếu đã làm thêm nhưng bảng lương không thể hiện khoản tiền tương ứng, trước tiên người lao động nên kiểm tra lại bảng chấm công và lịch phân ca. Có trường hợp số giờ thực tế, số giờ được duyệt và số giờ trên bảng lương không giống nhau nên cần đối chiếu từng ngày.
Các giấy tờ và thông tin nên lưu lại gồm bảng chấm công, lịch làm việc, thông báo tăng ca theo luật, bảng lương và các trao đổi liên quan đến việc làm thêm. Nếu phát hiện doanh nghiệp tính thiếu, người lao động có thể yêu cầu bộ phận nhân sự hoặc người phụ trách tiền lương kiểm tra và điều chỉnh.
| Thông tin cần kiểm tra | Mục đích |
| Bảng chấm công | Xác định số giờ đã làm |
| Lịch phân ca | Kiểm tra ngày và thời gian làm việc |
| Thông báo tăng ca | Xác định lịch làm thêm |
| Bảng lương | Đối chiếu lương thực nhận của công nhân |
| Phiếu lương | Kiểm tra từng khoản tiền |
Cách kiểm tra tiền tăng ca trên bảng lương
Để kiểm tra tiền tăng ca, trước hết cần xác định tiền lương theo giờ của công việc. Sau đó đối chiếu số giờ làm thêm vào ngày thường, ngày nghỉ hằng tuần, ngày lễ và thời gian làm việc ban đêm để áp dụng đúng mức tương ứng.
Ví dụ, một tháng người lao động có 20 giờ tăng ca ngày thường với tiền lương theo giờ là 30.000 đồng. Tiền tăng ca tối thiểu cho phần này là 20 × 30.000 × 150% = 900.000 đồng.
Nếu trong tháng có thêm 8 giờ làm thêm vào ngày nghỉ hằng tuần thì khoản này tối thiểu là 8 × 30.000 × 200% = 480.000 đồng. Tổng tiền của hai phần tăng ca là 1.380.000 đồng, chưa tính các khoản làm ban đêm hoặc trường hợp có cách tính khác theo tiền lương thực trả.
| Bước | Cách thực hiện |
| 1 | Xác định tiền lương theo giờ |
| 2 | Tổng hợp số giờ tăng ca |
| 3 | Tách giờ làm thêm ngày thường, ngày nghỉ và ngày lễ |
| 4 | Kiểm tra số giờ làm thêm ban đêm |
| 5 | Nhân số giờ với mức trả tương ứng |
| 6 | Đối chiếu kết quả với bảng lương |
FAQ về tăng ca theo luật
Tăng ca theo luật liên quan trực tiếp đến thời gian làm thêm, mức tiền lương và quyền lợi của người lao động khi làm ngoài giờ bình thường. Những câu hỏi dưới đây giải đáp nhanh các vấn đề thường gặp về số giờ tăng ca, tiền làm thêm, ca đêm và quyền từ chối làm thêm.
Tăng ca ngày thường được trả bao nhiêu?
Tăng ca theo luật vào ngày làm việc bình thường được trả ít nhất 150% tiền lương theo giờ thực trả của công việc đang làm. Nếu làm thêm vào ngày nghỉ hằng tuần thì mức tối thiểu là 200%, còn ngày lễ, Tết là 300%.
Tăng ca theo luật tối đa bao nhiêu giờ một tháng?
Trong trường hợp thông thường, số giờ làm thêm không quá 40 giờ/tháng. Một số ngành, nghề và trường hợp đặc biệt có thể áp dụng giới hạn khác theo quy định.
Làm tăng ca ban đêm có được trả thêm không?
Có. Người lao động làm việc vào ban đêm được trả thêm ít nhất 30% tiền lương theo giờ. Nếu vừa làm thêm giờ vừa làm vào ban đêm thì còn có khoản tiền trả thêm theo quy định đối với làm thêm vào ban đêm.
Người lao động có quyền từ chối tăng ca theo luật không?
Trong trường hợp thông thường, làm thêm giờ cần có sự đồng ý của người lao động. Tuy nhiên, pháp luật có quy định một số trường hợp đặc biệt mà người lao động phải thực hiện yêu cầu làm thêm theo điều kiện luật định.
Kết luận
Tăng ca theo luật quy định cụ thể về thời gian làm thêm, mức tiền lương và những trường hợp doanh nghiệp được tổ chức làm thêm giờ. Người lao động nên nắm rõ các mức 150% vào ngày thường, 200% vào ngày nghỉ hằng tuần và 300% vào ngày lễ, Tết để tự kiểm tra thu nhập của mình.
Khi nhận việc, nên hỏi rõ lịch làm thêm, số giờ dự kiến, cách tính tiền tăng ca, phụ cấp ca đêm và thời điểm thanh toán để tránh nhầm lẫn về thu nhập thực tế.